Skip to main content

Het virus van het Zika-complot

zikavirus
Het Zika-virus

Samenzweringstheorieën hebben wel wat van virussen. In veel gevallen doen ze tamelijk onschuldig de ronde aan de zelfkant van de samenleving, maar af en toe muteren ze tot een besmettelijker variant. Dan kunnen ze leiden tot een grootschalige uitbraak met ernstige gevolgen in de echte wereld.

Het is ironisch dat een samenzweringstheorie over een echt virus, namelijk het Zika-virus dat in Brazilië al tot een epidemie heeft geleid, nu ook dit gedrag vertoont. De eerste manifestatie was een obscure bijdrage op 25 januari aan de nieuwswebsite Reddit. Dat het in de subcategorie conspiracies stond, was natuurlijk al een waarschuwing. Daar stond het tussen tirades over de waarheid inzake 9/11. De inzender bediende zich van het doorzichtige pseudonym redditsucksatbanning.

De denguemug (Aedes aegypti), die ook het Zika-virus kan overbrengen.
De denguemug (Aedes aegypti), die ook het Zika-virus kan overbrengen.

De aantijging luidde dat het kleine Britse bedrijf Oxitec onopzettelijk de Zika-epidemie had veroorzaakt. Dat had in 2011 bij wijze van proef genetisch gemodificeerde mannetjesmuggen losgelaten in Noordoost-Brazilië, om de knokkelkoorts te bestrijden. Het ging om mannetjes –  die dus niet steken –  maar die een gen hadden dat dodelijk is voor hun nakomelingen. Als je die loslaat, paren die met de aanwezige vrouwtjes.

De proef vond plaats in de stad Juazeiro in de deelstaat Bahia in het najaar van 2011. Een wetenschappelijk artikel over de proef stelde dat ter plaatse het aantal Aedes aegypti-muggen met 90 procent daalde. Dat maakt de methode van Oxitec veel aantrekkelijker dan het gebruikelijk sproeien met insecticide. Deze muggensoort kan zowel knokkelkoorts als Zika overbrengen, dus beide ziekten kunnen worden bestreden met dezelfde methode. Lees meer

Weten managementgoeroes eigenlijk wel hoe je succesvol kunt zijn?

vd-bol

Managementgoeroes die doen alsof succes maakbaar is, hebben net zoveel waarde als een chimpansee die pijltjes gooit

Succes is een keuze. Althans, dat is de boodschap die u leest in vrijwel alle managementboeken en die u hoort van managementgoeroes op seminars en congressen. U leest en hoort daar steevast succesformules: volg dit stappenplan, werk met deze principes en succes zal uw deel zijn. Succes is maakbaar, ongeacht de branche waarin u werkt, de omstandigheden waarin u verkeert of het talent dat u bezit. De ene succesformule is nog niet gelanceerd, of de volgende staat alweer te dringen om uw aandacht.

De werkelijkheid is anders. Ondanks de stroom aan succesformules gaan er iedere dag bedrijven failliet, staan er mensen werkloos aan de kant en mislukken er projecten. Het overkwam ook V&D. Het recente faillissement van het warenhuis is een prachtig voorbeeld van de absurde werking van de goeroe-industrie. Het leek wel alsof er meer goeroes waren die het faillissement van V&D verklaarden dan dat het warenhuis zelf klanten had. De boodschap was steeds hetzelfde: ‘als V&D onze adviezen nu maar had opgevolgd, zou het nu nog bestaan’. Zou dat echt zo zijn? Tijd voor een goeroe-analyse aan de hand van zes adviezen die verschenen tijdens de ondergang van V&D.
Lees meer

Skepsis erft

berendengeert
Berend Veen en Geert

Op 12 november 2014 ontving ik een brief van een notaris in Emmer-Compascuum waarin stond dat Skepsis de voornaamste erfgenaam was van Berend Veen, overleden op 15 oktober 2014 op de leeftijd van 63 jaar. De erfenis bestond voornamelijk uit een aanzienlijke schuld aan de Sociale Dienst van de gemeente Emmen, en een perceel van 1955 vierkante meter met een sterk verwaarloosde woning erop. Skepsis heeft de erfenis meteen beneficiair aanvaard.

Lees meer

Hans van Maanen nieuwe hoofdredacteur van Skepter

De redactie van Skepter en het bestuur van Skepsis zijn zeer verheugd om Hans van Maanen als nieuwe hoofdredacteur van Skepter te kunnen aankondigen. Met zijn uitgebreide ervaring in de wetenschapsjournalistiek is Van Maanen een enorme aanwinst voor de redactie. Van Maanen is onder meer bekend van zijn column ‘Twijfel’ die hij jarenlang voor de Volkskrant verzorgde, waarin hij wetenschappelijk onderzoek van diverse kanten kritisch belichtte. Een gedeelte van die stukken vond ook zijn weg naar de vele boeken die Van Maanen in de loop van de jaren uitbracht. Zijn meest recente boek heeft als titel Broddelwetenschap.

Van Maanen is overigens geen onbekende voor Skepsis. Vanaf het begin was hij lezer van het blad en hij schreef in de eerste jaargang van Skepter (1988) een artikel over de homeopathische proeven van Benveniste: ‘Dun, dunner, dunst: Geen wetenschappelijke bewijzen voor homeopathie’ 1(3), 18-21. Hij sprak daarnaast op het Skepsis-congres in 2001, dat als thema “Laat je niets wijsmaken!” had.

In 1988 schreef Van Maanen over de Benveniste proeven
In 1988 schreef Hans van Maanen over de Benveniste-proeven

De laatst uitgekomen Skepter
De laatst uitgekomen Skepter onder hoofdredactie van Rob Nanninga

In 2007 kreeg Van Maanen de Van Walreeprijs voor medische wetenschaps-journalistiek van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en in het zelfde jaar ook de NWO Eurekaprijs voor ‘het beste oeuvre op het terrein van de wetenschapscommunicatie’.
Het mag duidelijk zijn, dat de redactie van Skepter zich nauwelijks een geschiktere kandidaat kon wensen om de in mei dit jaar overleden Rob Nanninga op te volgen.

Op de persoonlijk website van Van Maanen kunt u een selectie van zijn artikelen lezen en een overzicht van zijn boeken vinden.

 

De rechter en de afslank-HCG: stand van zaken

hcgmodelHCG als afslankmiddel is onzin, een afslankwens is bovendien geen ziekte en daarom mag het. Dat is kort door de bocht wat de rechter – de Raad van State in een uitspraak van 7 mei 2014 – ervan vindt. De acties van de Inspectie voor de Gezondheidszorg hebben redelijk succes gehad. Maar de daders pakken omdat zij ‘geneesmiddelen’ zonder vergunning verkochten, dat blijkt niet te werken. Maar nu de aanbieders zelf zeggen dat HCG in lage doses niets doet, is de Wet oneerlijke handelspraktijken misschien van toepassing. (Afbeelding: het HCG-molecuul)
Lees meer