Laserpunctuur tegen roken

Niet beter dan een placebo

Het Augustinuscollege, een christelijke scholengemeenschap in Groningen, wil alle docenten van het roken afhelpen. De waarnemend directeur, Rolf Eikenhout, schakelde daarvoor de hulp in van Eurolasers, een bedrijf dat voor 115 euro per persoon een softlaserbehandeling aanbiedt. De kosten van de behandeling worden betaald uit het budget voor Arbo-beleidszaken.

In verscheidene kranten verschenen positieve berichten over de antirookcampagne en Radio 2 kwam op bezoek. Het Algemeen Dagblad meldde dat de therapie van Eurolasers in 95 procent van de gevallen succes oplevert. Op haar website is het bedrijf iets bescheidener (www.eurolasers.nl). Daar wordt een succespercentage van 90 genoemd, dat kan oplopen tot 98 wanneer men gebruikmaakt van een nabehandeling. Niemand schijnt te beseffen dat zulke percentages ongeloofwaardig hoog zijn.

Wie 115 euro betaalt, is waarschijnlijk voldoende gemotiveerd om de sigaretten in eerste instantie te laten staan. Het probleem is dat de overgrote meerderheid van de rokers die proberen te stoppen, binnen een jaar weer begint. Uit onderzoek is niet gebleken dat softlasertherapie daar een oplossing voor biedt. Wanneer deze therapie wordt vergeleken met een placebobehandeling, waarbij het laserapparaat heimelijk niet wordt aangeschakeld, dan is het effect in beide groepen even klein.

Professor Ernst, die veel onderzoek doet naar alternatieve geneeswijzen, publiceerde dit jaar een overzicht van 22 studies naar de effectiviteit van acupunctuur tegen rookverslaving. Ook de softlasertherapie werd in dit overzicht opgenomen, omdat deze methode is afgeleid van de acupunctuur. In plaats van naalden gebruikt men een onschuldig rood laserlampje om bepaalde acupunctuurpunten te stimuleren. Dit wordt ook wel laserpunctuur genoemd. Ernst concludeert dat het allemaal niet werkt (White, Rampes & Ernst, 2003).

De heer Eikenhout reageert wat geprikkeld wanneer Skepter hem op de hoogte stelt van deze onderzoeksresultaten. Hij gaat liever af op de informatie van Eurolasers en op enkele succesverhalen die hem ter ore kwamen. Als rechtvaardiging voor zijn geloof in de softlasertherapie wijst hij erop dat er ook mensen zijn die in God geloven. Maar dat is toch wat anders: God kun je niet op de proef stellen, maar de laserpunctuur wel. Eikenhout is wel bereid om het rapport van Ernst eens te bekijken. We mogen hem over een paar weken terugbellen om wat te horen over de voorlopige resultaten van de therapie.

De heer Dijkstra, die de softlaserbehandelingen uitvoert, is minder toeschietelijk wanneer Skepter hem vraagt waarop Eurolasers het genoemde succespercentage heeft gebaseerd. Hij heeft erg weinig tijd en wil dat de vraag per fax wordt opgestuurd. Ook daarna heeft Dijkstra het steeds zo druk dat hij niet langer dan een halve minuut kan praten. Pas na diverse telefoontjes wordt het duidelijk dat hij niet van plan is om de vraag te beantwoorden. Hij heeft inmiddels gehoord dat zijn cliënt, de heer Eikenhout, informatie over de softlasertherapie heeft ontvangen. Dijkstra maakt duidelijk dat hij niet gediend is van zulke achterbakse journalistieke methoden en legt resoluut de hoorn op de haak. Eikenhout lijkt zich hierbij aan te sluiten, want ook hij is niet meer bereikbaar.

Literatuur
White AR, H Rampes & E Ernst (2003). Acupuncture for smoking cessation. The Cochrane Library, Issue 4, 2003.

Yiming, Cai et al. (2000). Laser acupuncture for adolescent smokers--A randomized double-blind controlled trial. American Journal of Chinese Medicine, Summer-Fall, 2000.

White, AR, H Rampes & JL Campbell (2007). Acupuncture and related interventions for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews 2007 Issue 2.

Noten voor de website

Ook het nieuwste, gezaghebbende overzicht (White, Rampes & Campbell) naar het effect van acupunctuur en softlasertherapie, gebaseerd op 24 onderzoeken, komt tot de conclusie dat het niet beter werkt dan een placebotherapie. Het is daarbij relevant om te weten dat de eerste auteur, Adrian White, zelf actief is als acupuncturist en tevens hoofdredacteur is van het tijdschrift Acupuncture in Medicine. Er is dus geen reden om aan te nemen dat White bevooroordeeld is. Als er reden was om aan te nemen dat acupunctuur helpt bij een rookverslaving, zou White het wel in zijn eigen kliniek willen gebruiken. Maar die reden is er niet.

Edzard Ernst is sinds 1993 hoogleraar in de complementaire (en alternatieve) geneeskunde aan de Universiteit van Exeter. Hij stelt zich ten doel alternatieve methoden zoals homeopathie en acupunctuur deugdelijk te onderzoeken en hij heeft daar al bijzonder veel over gepubliceerd. (Twee recente interviews met Ernst: The Guardian, september 2003 , StudentBMJ, januari 2004)

Eurolasers is niet het enige bedrijf dat leugens vertelt over het succespercentage van de lasertherapie, zoals te zien is in de onderstaande tabel. De percentages zijn overgenomen van de websites van de betreffende bedrijven, die niet vertellen hoe ze aan de cijfers zijn gekomen. Ze beweren dat minstens 90 procent van de cliënten nooit meer een sigaret aanraakt. In werkelijkheid rookt de meerderheid al binnen enkele weken weer en dit percentage blijft in de loop van een jaar verder stijgen.

Een behandeling duurt niet langer dan een uur en kost gemiddeld 125 euro (de eventuele nabehandeling is goedkoper). Dat is erg veel geld voor een therapie waarvan de werkzaamheid niet is aangetoond en die iedereen kan geven. De therapeut hoeft niet te weten op welke punten het laserlicht moet worden gericht, want dat maakt niks uit. Hij hoeft zelfs niet te beschikken over een goed softlaserapparaat, want een defect apparaat werkt net zo goed.

Bedrijven	Tarief in euro's	"Succespercentage"
Laserpraktijk Nederland	120,-	98
Lasercentrum Smoke Free	145,-	onbekend (*)
Prostop Lasertherapie	154,-	onbekend (**)
Hollymed Healing Therapies	98,50	98
Peters Lasertherapie	125,- tot 215,-	60 - 100
Medivé	120,-	onbekend
Stop roken met laser	135,-	90+
Softlaser Praktijk	125,-	90+
Eurolasers	115,-	90 - 98
Bodybalans	125,-	97
Laser Vitalis	105,-	90
Laserpraktijk Lemelerveld	125,-	70 - 95
Nederlandse Laserinstituut	125,-	90 - 98

(*) Smoke Free meldt dat 90 procent 'achteraf tevreden is over het Softlaser-protocol', waarmee niet is gezegd dat ze niet meer roken.

(**) Op de website van Prostop stond in 2002 te lezen dat uit onderzoek was gebleken dat de methode zeer succesvol mocht worden genoemd. Deze mededeling is in 2003 weer verwijderd. Prostop wil geen nadere informatie verstrekken over het betreffende onderzoek. Het bedrijf is inmiddels ook in Duitsland actief. Daar durft men 225 euro te vragen voor een behandeling van 50 minuten. Prostop benadrukt dat alle behandelingen onder toezicht staan van de arts GD van Staveren, maar hij is er niet zo actief bij betrokken. Van Staveren woont in Noord-Groningen en heeft daar een eigen praktijk voor Traditionele Chinese Geneeskunde.

Softlasertherapie is ook te vinden op de website van het Stivoro Advies Centrum. Stivoro meldt dat veel rokers die willen stoppen gebruikmaken van lasertherapie. Men verwijst belangstellenden onder meer door naar de firma Smoke Free, waarvan zowel het telefoonnummer als de website worden vermeld. Op haar website schreef Smoke Free: "Ervaringscijfers wijzen uit dat ongeveer negentig procent van de behandelde mensen – waaronder zware rokers – al na één behandeling stopt met roken." Smoke Free kan deze bewering niet hardmaken. Desgevraagd zag Stivoro geen reden om de verwijzing naar Smoke Free van haar site te verwijderen. Inmiddels (in 2006) vermeldt Smoke Free geen succespercentage meer op haar website.

Rob Nanninga is hoofdredacteur van Skepter.

HOMEPAGE SKEPSIS