**
|
HBDI in de praktijk
Hoever is HBDI doorgedrongen in Nederland? De Vlaamse
auteurs in de vorige Skepter wisten het niet (zie: Gevierendeelde
hersenen), maar ik kan ze verzekeren dat HBDI al volledig is ingeburgerd
in Nederland. Een verslag van twee enerverende cursusdagen. Twee weken voor de cursus krijg ik de routebeschrijving, cursusagenda, een korte inleiding en een wachtwoord. Dit wachtwoord dient om mij toegang te verschaffen tot de internetpagina van Herrmann International. Aan de hand van een aantal vragen wordt hier mijn denkvoorkeur bepaald volgens het Herrmann Brain Dominance Instrument. Dit instrument zal een belangrijk onderdeel vormen van de komende cursus. Een snelle internetzoektocht bevestigt mijn sceptische vermoedens, hoewel de diverse sceptische pagina's nog geen linkje 'HBDI' hebben. Reden te meer om mij vol enthousiasme op de vragenlijst te storten.
De inleiding van de cursus wekt vertrouwen. De alom bekende tweevoudige indeling van de hersenen is te beperkt (altijd al gedacht) en dus gaat het Herrmann Brain Dominance Instrument uit van een indeling in vier gedeeltes (dat moet haast wel beter zijn, meer is altijd beter). Even twijfel ik nog als ik lees dat mijn gegevens zullen worden toegevoegd aan een wereldwijde database, zodat de onderzoekers het immer groeiende HBD-instrument kunnen blijven verfijnen en verbeteren. Mijn persoonlijke gegevens plus een gedetailleerde beschrijving van mijn hersenen in handen van een organisatie die ik niet ken? De nieuwsgierigheid wint het van de vrees. De vragen zijn eenvoudig te doorzien als je eerst de inleiding hebt gelezen. Zo ga ik liever muziek maken (creatief/rood) dan een puzzel oplossen (analytisch/blauw). En als hobby kan ik kiezen tussen postzegels verzamelen (archiverend/groen) of bungeejumpen (grenzen zoekend/geel). En dan natuurlijk de zelfkennisvragen. Altijd weer die eeuwige strijd tussen hoe je jezelf graag wilt zien en hoe je eigenlijk bent, waarbij de laatste het natuurlijk verliest. Ik weersta de verleiding om mijn uitkomst te manipuleren maar ten dele. Ik mag mijzelf namelijk graag zien als de creatieve bèta-nerd en zou dus erg teleurgesteld zijn als ik niet zowel heel erg blauw als rood zou scoren (in het model twee tegengestelde typen). Het resultaat krijg ik niet te zien, maar het zal worden toegestuurd aan de cursusleider die voor deze gelegenheid een 'interpretatie begeleider' wordt genoemd. Overigens is deze titel beschermd door Herrmann International en kan men bij Rijnconsult navragen of men met een charlatan van doen heeft. Wederom een actie die veel vertrouwen wekt. Een dergelijk complex instrument zou door een leek verkeerd geïnterpreteerd kunnen worden en dus past daar professionele hulp bij.
Eindelijk is het dan zo ver! De cursus waar al mijn gebreken en zegeningen zullen worden verklaard in vier helder gekleurde hersensegmenten. Ik moet nog even geduld hebben, want de eerste ochtend wordt vooral besteed aan diverse oefeningen om het groepsgevoel te vergroten en allerlei andere kleuterspelletjes. Overigens is het heel opvallend dat na iedere grondige evaluatie deze spelletjes zo ontzettend veel psychologische betekenis blijken te hebben, maar dit terzijde. De middag wordt besteed aan de uitleg van HBDI. De cursusleider doet het verhaal dat ik al op het internet gelezen had nog eens dunnetjes over. Het is allemaal zo klaar als een klontje. De hersenen bestaan uit twee helften die ieder een heel ander gedrag besturen (rechts voor gevoel of vrouwelijk, links voor analytisch ofwel mannelijk). Dat wisten we natuurlijk allemaal al uit onze dagelijkse praktijk: Vrouwen zijn nu eenmaal anders dan mannen. Ned Herrmann zag echter in zijn dagelijkse werk als manager bij General Electric dat dit niet voldoende was. Na jarenlange ervaring in de praktijk kwam hij tot de ontdekking dat een hersenmodel in vier gedeeltes veel beter voldeed. Dit is overigens een belangrijk vertrouwenwekkend aspect als men een theorie aan de man brengt. Psychologie is in het algemeen een woord dat gemeden moet worden in dit soort cursussen en een theorie moet per definitie niet door een theoreticus bedacht zijn. Een theorie gebaseerd op 'de praktijk' door een wetenschapper van de werkvloer doet het altijd veel beter. De nadruk wordt dan ook voornamelijk gelegd op het feit dat het hier hersenonderzoek betreft (medisch = wetenschap = onverdacht) en zeker geen psychologisch onderzoek (psychologie = geitenwollen sokken = verdacht). Wij zijn tenslotte geen psychiatrische patiënten. Dan (eindelijk!) krijgen we ons eigen profiel uitgereikt met een uitgebreide uitleg, bestaande uit vier boekjes in de vier bekende kleuren. Na een korte periode, waarin we even naar onszelf kunnen kijken, neemt de cursusleider het woord om de kracht van het instrument er nog eens 'in te masseren'. De leider vertelt over zijn eigen ervaringen met het instrument, waarna er enkele persoonlijke ontboezemingen volgen. Ook volgen een aantal anekdotes uit vorige cursussen. Over die man die toch echt een computernerd was (met pennenhouder in zijn borstzak) maar toch overmatig rood scoorde, precies het tegenovergestelde type. Totdat uit de gesprekken bleek dat hij de computer gebruikte om muziek te componeren. Hij was dus creatief en derhalve een uitgesproken rood type. Een beetje jammer alleen dat ik precies dit karakter herkende uit een televisieserie die ik net twee dagen daarvoor op tv had gezien. Onvermijdelijk volgen er een aantal vragen van mensen die zich niet geheel herkennen of overmatig scoren in meer dan één kwadrant. Daar blijkt de flexibiliteit van het instrument. Natuurlijk kun je best hoog scoren in meer dan één kwadrant. Sterker nog: 58% heeft zelfs een tweevoudige voorkeur volgens de statistieken. Een visionair gevoelsmens die niet bang is zijn emoties publiekelijk te uiten? Herkennen we hier niet, behalve het rood/gele type, de rechterhersenhelft? En ook zijn er mensen met uitgesproken groen/blauw gedrag. De archiverende, voorzichtige plannenmaker met zijn rekenmachine in de aanslag. De cirkel is weer rond, want hier is de linkerhersenhelft. Het klopt allemaal precies. Lastiger wordt het alleen als je tegengestelde voorkeuren hebt. Zoals verwacht ben ik behalve heel erg geel ook heel erg blauw en heel erg rood. Op mijn vraag of ik nu volkomen schizofreen ben komt een confronterend antwoord. In mijn dagelijkse praktijk zal ik dus heel vaak in conflict met mezelf komen, omdat ik op volstrekt tegenovergestelde wijze dingen op wil lossen. Ik krijg het advies om hier aan te werken. Tijdens een koffiepauze geef ik nog voorzichtig aan dat ik toch wat moeite heb met de theorie. Angst, is het antwoord. Jezelf zo duidelijk op papier zien is voor veel mensen heel confronterend. De rest van de cursus bestaat uit het indelen van medewerkers, leidinggevenden en collega's volgens HBDI. Met onze pas verworven zelfkennis zien we nu hoe we op hun gedrag moeten anticiperen en waarom het ons zo moeilijk viel om met die ene persoon om te gaan ('Hij is extreem blauw en je spreekt hem rood aan. Wat verwacht je nou? Probeer hem eens in zijn kleur aan te spreken'). Een ervaring rijker en vol goede moed om het geleerde in praktijk te brengen, sluiten we de cursus na twee dagen af.
Is het erg om volwassen mensen tijd te laten verknoeien met instrumenten die gebaseerd zijn op hele en halve onwaarheden? Ja, natuurlijk. Is het verbijsterend om te constateren dat 'het bedrijfsleven' daar verschrikkelijk veel geld voor over heeft? Absoluut. Maar als ik nu een snel rondje maak onder mijn directe collega's die de cursus met mij hebben gevolgd, dan geven ze unaniem aan (let wel: n=3) dat ze heel veel aan HBDI hebben gehad. En dat het hen veel inzicht heeft gegeven in hun huidige problemen en het gedrag van hun medewerkers of leidinggevenden. Blijkbaar is het voor ons veel te lastig om al die complexe persoonlijkheden te accepteren en hun gedrag op een adequate wijze te beantwoorden. Blijkbaar is het veel eenvoudiger om het gedrag te accepteren van die nukkige blauwe leidinggevende, die stoffige groene medewerker of die chaotische gele collega. En daar dan op gepast gekleurde wijze op te reageren. Maar moet je dat doen met een theorie die nergens op is gebaseerd? Zou mijn werkgever veel geld uitgeven aan een bedrijf dat trainingen verkoopt waarin uitgelegd wordt dat menselijk gedrag heel erg complex is en dat het dus lastig is om daar pasklare antwoorden op te hebben? Of toch liever aan een bedrijf dat zegt dat menselijk gedrag eigenlijk heel simpel in te delen is en dat je mensen daardoor veel effectiever voor je kunnen werken? Ik ben bang dat 'belazerd willen worden' een belangrijke menselijke eigenschap is (geel in dit geval) waar dit soort bedrijven garen bij spint. Overigens heb ik het artikel uit Skepter gekopieerd
en aan de afdeling P&O gegeven. De reactie was wat smalend, dus ik
kijk al weer reikhalzend uit naar de volgende cursus.
Matthew de Roode is manager bij een R&D-afdeling van
een grote multinational in fast moving consumer goods.
Auteurs: Patrick Vermeren & Geerdt Magiels
Gevierendeelde hersenen De Vlaamse Gemeenschap promoot HBDI
Pseudowetenschap in de zakenwereld, ook
wel flutkunde genoemd, is vaak beter verpakt dan in de wereld van gezondheid
en geluk. In Vlaanderen deelt de overheid opleidingscheques uit aan beoefenaren
van een dergelijke flutkunde, namelijk het Herrmann Brain Dominance Instrument
(HBDI). De HBDI is genoemd naar William E. 'Ned' Herrmann (1922-1999), opgeleid als natuurkundige en fysicus, en jarenlang werkzaam bij General Electric, vanaf 1970 bij de afdeling Management Education. Hij zou zijn instrument al in de jaren 1940 ontworpen hebben. De website www.hbdi.com meldt dat zijn Whole Brain Technology is ontworpen ten behoeve van het bedrijfsleven. Je kunt er zowat alles mee doen: jezelf leren kennen, je team leren kennen, beter leren communiceren, beter leren verkopen, creatiever leren denken en je ganse bedrijf ermee transformeren doordat het je helpt beter leiding te geven, aan change management te doen en wat al niet. We mogen ons gelukkig prijzen, want wat wetenschappers in diverse domeinen nog niet vermochten te doen, namelijk een antwoord bieden op de vraag waarom iemand zich zus of zo gedraagt of waarom iemand bepaalde voorkeuren heeft, dat heeft Ned Herrmann klaargespeeld. Hij refereert daarbij aan bekende wetenschappers, zoals onder meer hersenonderzoeker en Nobelprijswinnaar Roger Sperry. Het klinkt veelbelovend, maar HBDI kan geen onafhankelijk onderzoek voorleggen, uitgevoerd door gerespecteerde wetenschappers. Er bestaan over deze nieuwe discipline geen serieuze publicaties in peer reviewed tijdschriften. In Psychlit zijn slechts twee artikelen te vinden waarin de correlaties tussen HBDI en de zogeheten Myers-Briggs Type Indicator (MBTI) worden onderzocht. (1) Het tijdschrift in kwestie is echter het Journal of Psychological Type, een puur promotieinstrument voor de jungiaanse MBTI. Wat zijn de voornaamste beweringen? Volgens Herrmann hebben alle mensen vier denkvoorkeuren, die in diverse combinaties kunnen voorkomen. Dit wordt voorgesteld met de kleuren blauw, groen, geel en rood. Blauw (A) staat voor de analyticus. Dat is iemand die logisch denkt, feiten analyseert en getallen kan verwerken. Organisatoren behoren tot het groene type (B): zij denken in planningen, organiseren de gegevens, en maken gedetailleerde overzichten. De roden (C) zijn de communicatoren. Die benaderen de omgeving interpersoonlijk, intuïtief en expressief. De creatievelingen zijn geel (D). Verbeeldingskracht, conceptualiseren en denken in grote lijnen zijn hun sterke punten. Wie zijn profiel laat opmaken door een gecertificeerde HBDI-licentiehouder krijgt een fraai maar prijzig rapport, waarin een gekleurd taartdiagram aangeeft wat je sterke en zwakke kanten zijn. De vier denkstijlen zijn volgens de HBDI-leer af te leiden uit de werking van de hersenen. Niet alleen de neocortex (door Herrmann upper brain genoemd) zou uit twee helften bestaan, maar ook het limbische systeem, oftewel lower brain, dat zich onder de neocortex. bevindt. Als uw linkerneocortex dominant is, dan bent u vooral een (blauwe) analyticus. Is uw linker limbisch systeem dominant, dan bent u een gestructureerd denker (groen). Hebt u echter een dominante rechterneocortex, dan bent u een creatieve denker (geel), maar hebt u een dominante limbische rechterhelft dan bent u eerder een emotioneel denker. (2)
De werking van de hersenen volgens Herrmann wordt uit de doeken gedaan op een pagina met Frequently Answered Questions (FAQ).
De vaktermen doen het wetenschappelijk klinken. Volgens de HBDI hebben elk van de vier delen aparte functies en ze drukken elk een eigen stempel op de 'denkvoorkeur'. Dit wordt verder nergens bewezen, ook niet door de neuropsychologen waarmee Herrmann zei samen te werken. Hoe zit het met dat limbische systeem? In feite is dat niet enkel een groepering van diverse structuren (waaronder de olfactorische cortex, de beide amygdala's, de hippocampus en de fornix) die samen de mediale temporale kwab (meer populair: 'het limbisch systeem') genoemd worden, want de structuren worden in tegenstelling tot wat Herrmann beweert ook 'bijeengehouden' door de voorste commissuur, the achterste commissuur, de commissuur van Ganser, enzovoorts. Op naar een volgend stukje 'verklaring' van HBDI.
In het Engels klinkt het nog indrukwekkender. Is het niet fantastisch dat je die vier denkvormen ook netjes in vier kwadranten van de hersenstructuur terugvindt? Hier wordt geen model vooropgesteld dat getoetst wordt aan de werkelijkheid. Hier wordt een indeling opgedrongen aan de werkelijkheid. Er zou ook een overdonderende hoeveelheid bewijzen zijn ('extensive data speaks loudly') voor de bewering dat er evenveel mensen zijn met een cerebrale of limbische mentale voorkeur. Die overdonderende hoeveelheid blijkt vooral uit oorverdovende stilte te bestaan, bij ontstentenis van harde feiten. Bovendien worden cerebraal en limbisch als twee tegenpolen voorgesteld, terwijl 'cerebraal' op het hele brein slaat en 'limbisch' op een onderdeel ervan. In de neurologie tenminste, niet in het populaire taalgebruik, want daarin kan iemand 'cerebraal' zijn aangelegd, terwijl een ander zichzelf een 'gevoelsmens' noemt.
Onvermijdelijk zijn er mensen die er van onder de indruk raken, zoals ze al eerder waren van andere gratuite beweringen over hersenfysiologie. Herrmann en zijn volgelingen raken op hetzelfde dwaalspoor van zovele newagers die dweepten en dwepen met de verschillen tussen de rechter- en de linkerhersenhelft (zie ook Skepter, juni 1995) en ons ongebalanceerde gebruik ervan. Er bestaat inderdaad zoiets als hemisferische lateralisatie (specialisaties van de rechter- en linkerhersenschors). Bepaalde functies worden hoofdzakelijk in één van de twee hersenschorshelften uitgeoefend. Maar het gaat daarbij alleen om de hersenschors en daaronder zit nog een gigantische massa neuronen die zich aan die indeling niet stoort. Bovendien zijn de hersenen verbijsterend flexibel en kunnen functies zelfs van de ene naar de andere hersenhelft migreren. De lateralisatie in de hersenschors is trouwens niet de enige specialisatie in het brein. Er bestaan duizenden gespecialiseerde onderdelen of afdelingen in het brein. Voor vele complexe functies werken diverse hersengebieden samen. De linkercortex werkt zelden alleen. Bij het verwerken van telwoorden (zoals één, twee…) werd aangetoond dat dit vooral in de linkerhersenhelft plaatsvond, maar bij het verwerken van Arabische cijfers (1, 2, …) waren zowel rechts als links actief. Bij het analyseren van processen zoals lezen werd vastgesteld dat subregionen in beide hersenhelften actief waren. Zelfs ruimtelijk inzicht activeert beide hemisferen, hoewel de activering op een verschillende manier verliep. Links is beter in ruimtelijke categorisering (boven, onder, links, rechts…) en rechts is beter in afstanden verwerken (meters); maar ook hier hebben beeldvormingstechnieken aangetoond dat de twee hemisferen voortdurend samenwerken. Er bestaan nog meer specialisaties. De frontale kwabben dienen voor planning en actie. De temporale kwab (bij de slaap) staat in voor geluidswaarneming, geheugen en herkenning van objecten. De pariëtale kwab (bovenaan) dient voor gewaarwording en ruimtelijke ordening. De occipitale kwab (achterhoofd) speelt een rol in het zicht. Dit is een ruwe indeling, want de kwabben zijn verder onderverdeeld in neurale netwerken die voor specifieke informatie-uitwisselingsprocessen dienen. Elke complexe vaardigheid, zoals optellen of het herkennen van woorden, is het gevolg van gecoördineerde actie van verschillende van deze gespecialiseerde neurale netwerken in de verschillende delen van ons brein. PET-scans (Ned Herrmann zou PET-scans voor zijn onderzoek hebben gebruikt) en fMRI kunnen wel de regionen in het brein tonen die aangesproken worden tijdens lezen of rekenen, maar ze kunnen niet de dynamische interacties van de mentale processen in kaart brengen. Al dat onderzoek naar hersendeelgebieden heeft alleen maar aangetoond hoe complex het allemaal in elkaar zit. Het staaft op geen enkele manier Herrmanns vierdeling. Niet in de laatste plaats omdat het onderzoek gaat over specifieke taken en subroutines van de hersenen en niet over vier gegeneraliseerde denkmanieren. Die lijkt eerder afkomstig uit populaire psychologische typologieën, waar de meeste 'harde psychologen' hun neus voor ophalen. Over een verklaring van de herkomst van onze denkvoorkeuren legt HBDI het volgende op de FAQ-pagina uit: 'We feel that on average nurture represents 70% of who we are, compared to 30% for nature.' Eigenlijk snappen we hier niks van: hoe kun je nu 'who we are' in onderling vergelijkbare porties indelen? Over dat soort cijfers die hier bijna in het luchtledige geponeerd worden, kun je lang discussiëren. In al hun algemeenheid zijn ze echter onjuist; recent onderzoek toont juist aan dat voor de meeste gedragingen de biologie (de genetica) minstens 50% van de variatie in persoonlijkheid kan verklaren, voor sommige persoonlijkheidstrekken loopt dit zelfs op tot 80%. De onderzoekingen van de laatste jaren wijzen op een nauwe verstrengeling van wat we van nature meekregen en wat we aanleren. Vroeger werd iedereen die naar biologische verklaringen van gedrag zocht als gevaarlijk bestempeld. De HBDI-adepten lijken te zijn blijven steken in dat tijdperk. Voor een uitgebreidere behandeling van dit thema, lees de laatste boeken van Matt Ridley of Steven Pinker er op na. Je leert hoe je zelf denkt via een batterij van in totaal 120 testvragen van HBDI. De meeste onderdelen uit de vragenlijst worden zeer beperkt bevraagd, onvoldoende om een juist beeld te kunnen vormen. Zo wordt er slechts één vraag gesteld om het onderscheid te kunnen maken tussen introversie en extraversie.
HBDI stelt dat niemand minder dan Nobelprijswinnaar Roger Sperry als 'key contributor' een belangrijke bijdrage heeft geleverd tot de Whole Brain Technology. Sperry kreeg in 1981 de Nobelprijs Fysiologie en Geneeskunde samen met Hubel en Wiesel voor hun onderzoek naar hoe de hersenen werken. Hij is dus niet de eerste de beste. Heeft Sperry zich vergist of waren wij te kritisch? We besloten een mail te sturen naar de organisatie die zijn nalatenschap beheert. Hierin verwezen we naar de website van HBDI en we vroegen of Roger Sperry ooit heeft samengewerkt met Ned Herrmann. Ook wilden we graag weten wat zijn oordeel was over de theorie en de test van Herrmann. Onze vragen werden eind 2004 beantwoord door Antonio Puente, een hoogleraar in de psychologie. Het leek hem niet aannemelijk dat Sperry bekend was met de beweringen van Herrmann. Voor de zekerheid stuurde hij de vragen door naar mevrouw Sperry en naar Dr. Joseph Bogen, die met Sperry samenwerkte. Maar beide hadden nooit eerder iets gehoord over Ned Herrmann en zijn ideeën. Bogen dacht zelfs dat het een grap was. Zijn onrechtstreekse getuigenissen van medewerkers van een overleden Nobelprijswinnaar niet overtuigend genoeg? Waren mevrouw Sperry of Dr. Bogen (die overigens ook als deskundige genoemd wordt) misschien niet goed op de hoogte en gaf Sperry heimelijk informatie door aan Ned Herrmann, die hij nergens publiceerde? We vroegen het aan de levenden, aan Henry Mintzberg, die ook wordt aangehaald als een 'key contributor'. Hij antwoordde op 12 januari 2005: 'Ik heb beslist nooit met Herrmann samengewerkt en ik kan me niet herinneren dat ik zijn werk ooit heb geciteerd. Verder heb ik ook geen dergelijk hersenonderzoek uitgevoerd; ik heb alleen een artikel geschreven onder de titel "Planning on the Right Side and Managing on the Right", waarin ik het werk van Sperry en Ornstein gebruikte.' Zouden de ruim 60 (of 50) dissertaties waarover de website
spreekt meer licht op de zaak kunnen werpen? Die zouden traceerbaar moeten
zijn. Er werd door drie verschillende mensen naar gezocht, en we vonden
er slechts één (zie noot 1). Zelfs deze ene haalde de publicatie
in een gerenommeerd vakblad niet. Om te kunnen verschijnen moet immers
bewezen worden dat er geen fouten in het onderzoek zitten en dergelijke
meer: ernstige wetenschappelijke publicaties zijn altijd onderhevig aan
beoordeling door referenten. Bovendien blijkt deze ene doctorale dissertatie
niets meer te zijn dan het bepalen van correlaties tussen HBDI en MTBI.
De Vlaamse Gemeenschap promoot in haar brochure 'Managementontwikkelingsprogramma voor topmanagers van de Vlaamse overheid' (MOP) het gebruik van de HBDI als instrument om haar 'topmanagers te coachen'. Dat is niet niks aangezien de overheid hierin toch een voorbeeldfunctie heeft ten aanzien van privé- en overheidsbedrijven. Zij werkt hiervoor samen met het gerenommeerde (hun woorden) opleidingsbureau Lesire en Partners. Als start van het coachingproces wordt naast een krachtveldanalyse ook HBDI ingezet om 'mezelf en de anderen beter te leren kennen'. Men vraagt zich af of de opstellers van de brochure opzettelijk de afkorting mop hebben bedacht voor hun geschrift. Of hier iemand beter van wordt is nog maar de vraag. De erven Herrmann misschien? Ned Herrmann heeft alvast een indrukwekkende erfenis nagelaten. In de staf van 'The Ned Herrmann Group' zetelen Ann (CEO), Margy en Pat… Herrmann. Het is een heel familiebedrijf geworden. (www.hbdi.com/WhyUs/team.cfm) In Nederland wordt Herrmann International vertegenwoordigd door Rijnconsult. Wanneer men hun website bekijkt (nedherrmann.nl), blijkt het een nogal gesloten organisatie te zijn. Het meetinstrument is niet voor publiek onderzoek toegankelijk en dat is altijd verdacht. Ook hier doet men foutieve en zeer misleidende beweringen:
En zijn geen bekende of erkende neuropsychologen die hieraan meewerkten. De klinkende namen worden dus buiten hun medeweten gebruikt. Een neuropsycholoog is bovendien ook niet hetzelfde als een neurobioloog, een neuropsychiater enzovoorts. Deze laatsten maken gebruik van technieken die ondertussen al geavanceerder zijn dan de ruwe beeldvorming die via PET-scans kan worden verkregen. Op de website voegt men er nog een scheut wereldfaam aan toe:
In een vlaag van bescheidenheid wordt hier gesproken over een metaforisch model. Dat is het enige wat klopt: het is inderdaad een metafoor en geen wetenschappelijk onderbouwd model. We weten niet hoe ver HBDI al in het Nederlandse bedrijfsleven is doorgedrongen. In het Studium Generale van de Hogeschool van Utrecht trad in het najaar van 2004 een klassiek homeopate en docente beeldende vorming, Hely van Deventer, op om een korte introductie te geven.
HBDI is gewoon kwakdenken. Natuurlijk zullen mensen zich herkennen in de geschetste denkpatronen, net zoals iedereen zich kan terugvinden in astrologische beschrijvingen of typologieën zoals die van Myers-Briggs. Zelfs in de beschrijvingen van schizofrene wanen of hallucinaties zitten herkenbare elementen. Wij zijn nu eenmaal allemaal mensen met hetzelfde soort hersenen. Het zal ook wel wat te maken hebben met het barnumeffect en het feit dat men de test over zichzelf invulde (je bent gek als je jezelf niet herkent in wat je over jezelf hebt ingevuld…). Men kan als enthousiaste trainer of coach op vele verschillende manieren de teamleden, managers of medewerkers aan het denken krijgen, of tot gedragsverandering bewegen. En er zijn ook veel manieren om hun tijd te verknoeien met onzin. Het meest bezwaarlijke is, dat de Vlaamse Gemeenschap HBDI niet alleen promoot als basisinstrument om haar eigen topmanagers te coachen, maar dat ze ook opleidingscheques aan anderen uitreikt. Die betalen de Vlaamse belastingbetalers met zijn allen. Als verdediging zou men kunnen aanvoeren 'dat de wetenschappelijkheid van de test niet noodzakelijk is, als mensen hierdoor met elkaar in dialoog treden is dit voldoende als trainingseffect'. Dat is trouwens de enige flauwe reactie die ik tot nu toe in de bedrijfswereld hierop hoorde. Wetenschappers uit andere landen wijzen er op dat het in hun land niet alleen strafbaar is medische uitspraken te doen (ook in België), maar ook psychologische tests af te nemen als niet-psycholoog. In Nederland en Australië is dit het geval. In België kan blijkbaar veel meer. (3)
|
