Skepsis Blog

Spinazie bevat eigenlijk niet zoveel ijzer. Het tegenovergestelde idee wordt toegeschreven aan een domme drukfout uit de negentiende eeuw. De maker van Popeye zou het vermeende hoge ijzergehalte hebben gepopulariseerd. Dit verhaal raakt kant nog wal, maar het is een hardnekkige mythe, waarvan de oorsprong pas recent ontrafeld is door Mike Sutton.

Eerst maar de feiten over spinazie. Verse, net geplukte spinazie bevat 2,75 mg ijzer per 100 gram. Gekookte spinazie is al wat vocht kwijt (met daarin trouwens nogal wat mineralen), en die bevat 3,57 mg per 100 gram. Als men de spinazie in gedroogde vorm nameet, komt er ongeveer 45 mg per 100 gram uit. De gekookte spinazie bevat daarmee ongeveer even veel ijzer als rundvlees, maar dat wekt een verkeerde indruk. Het ijzer in spinazie en andere plantaardige bronnen is niet in de vorm waarin het zich in vlees bevindt (heemijzer), en kan daardoor niet goed worden opgenomen. Het oxaalzuur dat ook in spinazie zit, maakt de opname nog moeilijker. Feitelijk kan maar hooguit een zesde van het ijzer in spinazie door de darmen worden opgenomen, en afhankelijk van de ijzerbehoefte van het lichaam en het overige voedsel misschien zelfs maar 2 percent. (Er wordt meer opgenomen als men meer behoefte heeft, en in een zure omgeving wordt non-heemijzer iets beter opgenomen, maar in geval van bloedarmoede zet dat geen zoden aan de dijk.) Wie ijzer wil bijspijkeren, moet bloedworst of varkenslever (beide ongeveer 20 mg per 100 gram) overwegen. Van het heemijzer wordt ongeveer een kwart opgenomen.
Verder lezen… »

De bekende sceptische arts Harriet Hall (foto, Skepdoc) schreef er in hetzelfde tijdschrift (Pain) een commentaar bij. Zie ook het commentaar in Science Daily:  Acupuncture for Pain No Better Than Placebo — And Not Without Harm, Study Finds

Edzard Ernst en anderen hebben acupunctuur als behandeling tegen pijn onderzocht. Zij hebben niet zelf onderzoek gedaan, maar ze hebben diverse overzichten van over de hele wereld verzameld. Ze hebben ook gelet op nadelige effecten van acupunctuur. Van lagerugpijn en hoofdpijn tot pijn door kanker en nog bijna dertig andere soorten pijn, het beeld was alles bij elkaar weinig verheffend. Alleen voor nekpijn waren er meer kwalitatief goede overzichten dan één, die ook nog allemaal positief uitvielen: ‘werkt op de korte duur’, zei er een, ‘matig bewijs dat acupunctuur beter werkt dan sommige soorten nepacupunctuur’, zei de andere. Daar staan nogal wat ongelukken tegenover.
Ik zal het commentaar van Hall proberen te volgen (zij heeft het op SBM gereproduceerd, noot 29-3-2011), maar eerst wat statistieken.
Verder lezen… »

De onderzoeker Bruce Barrett uit Wisconsin heeft nog maar eens echinacea onderzocht. Er kwam alweer uit dat het niet werkt. Hij houdt nog een slag om de arm.

Het onderzoek zelf kunt u hier bekijken, en het commentaar van het Geneesmiddelen Bulletin van heden hier.
Verder lezen… »

De biofysicus prof. em. Roland Glaser (1935, foto) schreef een boek over alle gezondheidsaspecten van elektriciteit en magnetisme. Het is getiteld Heilende Magnete – strahlende Handys; Biolelektromagnetismus: Fakten und Legenden (2008). Er staat heel veel in, en het is bevattelijk uitgelegd voor leken.

De fascinatie voor magneten dateert al van voor de tijd van Frans Anton Mesmer (1734-1815). Ze vormden het treffendste voorbeeld van een invloed op afstand. In die tijd werden elektriciteit, magnetisme, zwaartekracht en levenskracht slecht begrepen en was het begrip energie nog iets van de toekomst. Mesmer had in 1776 ontdekt dat echte magneten niet nodig waren om personen te genezen, dat kon hij ook met zijn handen.
Verder lezen… »

Onder de positieve ‘toptrials’ van homeopathische middelen bevindt zich een onderzoek van neusdruppels tegen bijholteontsteking. Hoewel het een van de acht grootste onderzoeken is die Shang et al. met ‘high quality’ betitelen, illustreert het artikel van Weiser en Clasen de povere kwaliteit van veel van dit onderzoek, ten minste als je goed leest.

The English summary is at the end.
Verder lezen… »

Onlangs verwees de Europese Voedelsautoriteit EFSA de claim van vitamine C-tabletten naar de prullenbak. Extra vitamine C slikken verhoogt de weerstand niet. De fabrikanten gaan gewoon door hun leugens op hun verpakkingen te zetten. De Consumentenbond wil dat de consumenten actie gaan voeren, en professor Jaap Seidell valt de bond bij.

Zie ook: Consumentenbond richt pijlen op vitaminepil en Hou op met vitaminenmisleiding (dat in diverse GPD-bladen verscheen.

Om precies te zijn: de EFSA heeft de claim dat vitamine C van nut is bij zware lichamelijke inspanning goedgekeurd. Verder is er een klasse van goedgekeurde advertentieleugens van het type ‘als u gezond bent, dan blijft u hiermee gezond’ die ook bij vitamine C mag. Maar ‘verhoogt’ is zonder wetenschappelijke onderbouwing. Nogal wat commentators snappen het verschil niet.

In feite is vrijwel elke claim over versterking van het immuunsysteem of van de weerstand onzin. In de hele supplementenindustrie zijn zulke beweringen schering en inslag en tal van onbewezen genezers roepen om het hardst dat hun behandelwijze het immuunsysteem versterkt. Onzin, zei Mark Crislip (foto) al drie jaar geleden.
Verder lezen… »

Shang en anderen vergeleken de kwaliteit van het homeopathisch onderzoek met dat van regulier onderzoek. Ze richten zich speciaal op acht artikelen die in hun ogen de allerbeste waren op het gebied van homeopathie. Bij nader inzien is het een treurig zootje, en het grootste onderzoek, van Rottey et al., is ronduit bedroevend van kwaliteit.
Verder lezen… »

Het is goed mogelijk dat er dit jaar weer een grote explosieve mazelenepidemie komt. In 1976/1977 kregen er nog 4300 mensen (vooral kinderen) de mazelen, in 1988 (1500 gevallen) en 1999/2000 (3400 gevallen), dus telkens na 11 of 12 jaar waren er epidemieën. De oorzaak is het groeiende reservoir van levensbeschouwelijke niet-prikkers. Komt er in 2011 weer zo’n golf?

Verder lezen… »

Hersenspecialist Dick Swaab (foto) maakt in zijn nieuwe boek Wij zijn ons brein korte metten met de pretenties van Pim van Lommel in Eindeloos Bewustzijn. In hoofdstuk 17 maakt Swaab duidelijk dat Van Lommel in feite vier Nobelprijzen bij het grof vuil zet.

Swaabs boek is om tal van redenen erg interessant, maar hier wil ik het alleen hebben over Pim van Lommels boek Eindeloos Bewustzijn.
Verder lezen… »

Acupunctuur was voor 1930 in China een combinatie van astrologie en aderlaten. Of de mythologische Gele Keizer (afbeelding) uit de Steentijd ermee te maken heeft is twijfelachtig. De huidige praktijk in grotendeels een westerse fantasie. De meridianen en de acupunctuurpunten zijn samen een systeem dat nog steeds lijkt op astrologie: een gecompliceerd fantasiesysteem zonder materiële basis.
Verder lezen… »

De arts en leukemie-onderzoeker Siddhartha Mukherjee (40, foto), van het kankercentrum van Columbia University, schreef The Emperor of all Maladies: A Biography of Cancer (Scribner 2010). Het is een heel goed en lezenswaardig boek.
Verder lezen… »

Op zaterdag 5 februari 2011 gaan betogers in Amsterdam een ‘overdosis’ homeopathische middelen innemen. Datzelfde gebeurt in andere steden elders in de wereld. Het wordt een ludiek protest tegen het idee dat homeopathie meer is dan suiker met suggestie (1). De actie heet 1023, naar het getal van Avogadro.

Verder lezen… »

Er zijn Europese regels voor consumentenbescherming en gezondheid die in nationale wetten verwerkt zijn. Die zeggen onder meer dat elke claim van genezing of gezondheid goed onderbouwd moet zijn. De regels over geneesmiddelen bevatten een deel dat daarmee lijnrecht in tegenspraak is. Fabrikanten van homeopathische middelen mogen allerlei oncontroleerbare claims doen over het water, de alcohol en de suiker die zij duur verkopen onder allerlei suggestieve benamingen, en overheden worden zelfs verplicht aan zulk bedrog mee te werken.
Verder lezen… »

Het hormoon HCG wordt gebruikt als afslankmiddel, maar daar werkt het niet voor. HCG-afslankdiëten zijn dan ook illegaal. Mede door een Kassa-uitzending aangespoord gaat de Inspectie voor de Gezondheidszorg de HCG-kuren aanpakken. Er is echter een legaal maar eveneens onwerkzaam en dus even bedrieglijk alternatief: Bio HCG+.
Verder lezen… »

Het verhaal dat vaccinatie (in het bijzonder de gecombineerde vaccinatie tegen bof, mazelen en rode hond) autisme kan veroorzaken gaat allemaal terug op een onderzoek van de arts Andrew Wakefield uit 1998. Dat onderzoek was al dubieus. Maar nu blijkt dat Wakefield (die betaald werd door een letselschadeadvocaat om dit bewijs te leveren) gewoon willens en wetens gefraudeerd heeft. Het resultaat is dat vele angstige ouders afzagen van vaccinatie, met voorspelbaar ziekte en dood als gevolg. Wakefield vindt zichzelf een slachtoffer van de journalist Brian Deer (foto) die erachter kwam, en die, zo stelt Wakefield, wordt betaald (door Big Pharma) om dit bewijs te leveren. Zoals de waard is…
Verder lezen… »